Een onbegripspandemie

Gedurende zo’n drie à vier generaties heeft zich in de hoofden een diepe en vervormende autoriteitscrisis ontwikkeld in het gevoelsleven van onze burgers. Omdat daarbij veel begrippen zijn opgerekt of verschoven, kun je ook best spreken van een onbegripspandemie. (Gaan we dat nu omdopen in OBP?). De slachtoffers lijden hieraan zonder dat in de gaten te hebben. Zelfs is het moeilijk om er heel zeker van te zijn dat de pandemie het eigen hoofd nog niet bereikt heeft.

Begrippen als vrijheid en verantwoordelijkheid schoven dooreen, net als deze: een mening hebben en gelijk hebben, erkenning willen en respect eisen, kritisch zijn of veiligheidshalve dwarsliggen, uit fatsoen handelen of het recht in eigen hand nemen. De dynamiek van deze pandemie ligt verscholen in wat ingevuld kan worden op de puntjes bij: eigen … eerst.

De verschuiving was allang waarneembaar, maar toch nog niet zo hinderlijk dat er werkelijk is bijgestuurd. Beetje tevreden houden, beetje laten roepen. Dat heeft een uiterst bespeelbaar publiek opgeleverd, zowel commercieel als politiek. De burger werd in de eerste plaats consument, de politiek werd een stroom van banieren vol kretologie en plezierige vervolgbaantjes.

Er is nu een samenleving ontstaan die versplintert zodra er een duurzaam beroep gedaan wordt op de wil en het vermogen om af te zien, je te beperken. Afzien was toch iets van sportieve prestaties waarbij je op belangstelling mocht rekenen en geld voor zelf benoemde goede doelen bij elkaar zweette? Het afzien van nu voelt dan als een vorm van onverdiende straf. Een straf waar je je zo snel mogelijk aan moet onttrekken, want ja, hoe oneerlijk! Die opgeëiste vrijheid is dan meteen de beloning voor het afzien. Nu staat de regering in de gedaante van het OMT, voor de breinbreker hoe deze tanker bij te sturen.

OMT is een echte managementbetiteling, voor een clubje dat pas achteraf tegenspraak duldt, liefst in de vorm van een evaluatie ergens in de toekomst. Dat is een grondrecht waarop iedere manager zich graag beroept bij het nemen van beslissingen. Het ‘we nemen het mee in de evaluatie’ zal menigeen toch uiterst bekend in de oren klinken.

Wat zijn dan de echte doelen in een managementteam? ‘Sturen op geld en middelen’, met als laagste motivatiestap: als ik er de schuld maar niet van krijg (vandaar een team) en als hoogste dat alle betrokkenen, incluis de wijde omgeving, gebaat zijn bij de gekozen koers. Daarvoor is een team de nuttige formule als de leden daar voldoende kennis en inzicht voor meebrengen. Overigens zegt dit niets over het beslissingsgewicht van de teamleden. De echte beslisser schuilt wanneer gewenst, achter het team.

Het tussenin van het OMT is nu om ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk (blijvende) economische schade ontstaat. Dat maakt het team behoudend. En verder het beteugelen van de kostbare capaciteit in de gezondheidszorg. De harde eisen waaraan de beslissingen van OMT moeten voldoen, zijn dat de besluiten juridisch haalbaar zijn en een minimum aan overheidsinspanning (bijvoorbeeld handhaving) vragen.

Eén ding bij de juristerij stoort mij in ieder geval heel diep. Die van de rol van de zogenaamde ‘privacy’. Het stoort zo diep omdat mijn e-mailpost door de postverschaffers (providers) lang bewaard moet worden om te worden ingezien als de overheid dat wil, maar mijn huisarts mijn handtekening nodig heeft om mijn behandelend specialist te informeren over de aard van mijn kwalen. In beide gevallen trek ik aan het kortste eind. Pregnante illustratie van deze tegen de burger gerichte uitleg van privacy is voor mij nog steeds de schaamteloos zwart geïnkte documenten geleverd door de belastingdienst in het schandaal van de vermeende fraude bij kindertoeslagen. Hier popte het woord ‘privacy’ ook al in een nieuw narrenpak op.

Op dit moment zal de uitkomst van de koers van het OMT zijn dat ik anoniem besmet mag worden via mensen die ‘eigen feestje/vakantie eerst’ in hun vaandel dragen en die vanwege hun privacy een vrijwel diplomatieke status genieten. Het gezag bijt in het zand. De rest ook, maar dat wordt pas een probleem als het OMT zijn doelen niet haalt.

Wij hier thuis, trekken de touwtjes van onze quarantaine maar weer eens stevig aan. Eigen … eerst, dan maar.

Om verder te lezen klik hier.