Rondgang

Er is meer vrede in mijn gemoed. Hoewel ik er niet op vertrouw dat dat zo blijft, krijgt het nadenken over het bestaan meer orde in mijn hoofd. Ik las een mooi artikel in de Volkskrant over verschillende boeken met beschouwingen over het gedachtegoed van Spinoza en zijn redenaties over de weg naar het geluk, neergelegd in zijn Ethica.

Nu ga ik niet de indruk wekken dat ik Spinoza heb gelezen, of daar binnenkort aan wil beginnen. De  vergelijkende beschouwingen bevatten genoeg krachtvoer om mijn eigen nutteloos, maar inspannend gegraaf naar de betekenis van het bestaan, tot rust te brengen. Het beleven van geluk is voor hem de sleutel tot die zingeving. Daarbij onderscheidt hij twee wegen. De ene is de smalle weg van de gevorderde denker die zich verdiept in de wetten van de natuur, met begrip van de levensdrift als de oorsprong en essentie van het menselijk bestaan. Deze wetten zijn die van het geordende universum met daarbinnen het Godsbesef.

De weg die begaanbaar is voor alle anderen, namelijk het belijden van een geloof als praktische oefening in gehoorzaamheid aan deze wetten. Dan gaat het om het in bescheidenheid meebewegen met de stromingen die dat universum ons oplegt. Hoe flexibeler, hoe gelukkiger. Met dank aan Maarten van Buuren die in zijn uiterst leesbare stuk nog wat eigen fraaie observaties over de overeenkomst met de leer Lao-Tse wist toe te voegen.

Het zijn beschouwingen die goed te verinnerlijken zijn en dat doet me goed, want ik hou niet van het harde structuurdenken die allerlei geestelijke stromingen proberen af te dwingen. Dan maak ik toch liever het dansje binnen mijn eigen hoofd. Wel bedenk ik dat het allemaal mooi is om over te spinzen met mooie muziek op de achtergrond, maar dat dat toch niet hetzelfde is als het ervaren van de barse realiteit die het leven nu eenmaal ook in zich heeft.

Het van nabij meemaken van het sterven van iemand in je directe omgeving, geeft geen werkelijk inzicht in hoe het ooit voor jezelf zal zijn. En daarbij komt nog het wonderlijke verschijnsel dat die mensen in je hoofd toch nog steeds een bestaan leiden. Een vriendin riep op een terras uit: ‘Al weet je precies hoe het gegaan is, al was je er helemaal bij,  het blijft onvoorstelbaar dat iemand er gewoon echt niet meer is.’ Leven en het leren missen van anderen, van het vroeger dat zo belangrijk en vanzelfsprekend bestond, is een erg lastige opdracht.

In ieder geval kan ik langzamerhand weer dingen doen zonder dat ik pardoes de grond onder mijn voeten voel verdwijnen. De wrede lente fluistert: ‘Ik ga alles weer aanzetten, al dat leven. Vechten zal ieder schepsel voor zijn plekje en wraak ligt op de loer als het niet genoeg de kans krijgt.’ Ik ruik de zwoele wind, de geuren van de levensdrift en laat me verleiden om mee te geven en ervan te genieten. Maar ik mis de zorgeloosheid, dat wel.

Het voortwoekeren van ons dagelijks bestaan is ook wat gedachten waard. Inmiddels zitten we in het vaccinatietraject en verlangen naar wat verruiming van het dagelijks leven. Met verbijstering keken we naar hoe Rutte van geen loslaten weet en onbewogen zijn bezweringen opnieuw de wereld inhamert. Wat ik in zijn betogen echt mis, en ook in de vragen en commentaren, is aandacht voor het moodboard wat aan de uitvoerende ambtenaren werd meegegeven. De stemming van wantrouwen jegens de burger die bij voorbaat calculerend zou zijn. Het schrijnende contrast met dat bizarre vertrouwen dat de vrije markt wel kreeg als werkplaats voor alle oplossingen en daarom ongebreideld ruimte zou verdienen. En de bedrijven die dat mogen vieren in ons belastingparadijs, op onze kosten. En dan zijn zelfreflectie op het voorkoken van besluiten. Al die neuzen die maar één kant op mogen staan en absoluut niet zomaar uit snuffelen gaan naar tegenspraak. Dat dat van nu af aan echt moet veranderen en dat hij dat ook wil. Er zijn neuzen die voortdurend doorgroeien, omdat het inzicht ontbreekt dat in dit willen geen echte wens schuilt.

Ik ben bang dat het reflectiehoofdstuk in de politiek nu zo lang gaat duren dat er weinig tijd meer overblijft voor het bepalen van de politieke inhoud, de agenda van noodzakelijke veranderingen. Een agenda die smeekt om een verstandige koersbepaling waarbij de horizon ver voorbij die van de volgende verkiezingen wordt genomen.

Grappig genoeg verschuift de macht om een zingevend toekomstbeeld binnen bereik te krijgen op dit moment door naar Pieter Omtzigt. We zien nu Rutte op kousenvoeten rondsluipen rond een patiënt die in het krachtdadig trotsmakend beleidsjargon van hemzelf ooit te boek zou hebben gestaan als iemand die het tussen de oren mis laat lopen en daar nu nodig verantwoording voor af moet leggen bij een bedrijfsarts. Ik hoop op het volwassen verstand van deze zieke! Zo ontspint zich een wonderlijk toneelstuk en hier thuis we zijn stikbenieuwd naar de gedaanteverwisselingen die ons nog voorgeschoteld gaan worden.

In de hele wereld zie je steeds duidelijker dat politieke wil én moed onontbeerlijk zijn om voor ons mensheid en onze omgeving leefbaarheid te bereiken. Het wordt hoog tijd om de dictaturen te tellen en deze flink klem te zetten. Anders loopt het de spuigaten uit met enge machtszoekers die zich gelijkhebbers wanen en geen tegenspraak dulden.

Heus, veel mensen voelen zich God in het diepst van hun gedachten. Toch is het wel het beste om die innerlijke godsbeleving vooral thuis te laten en alle inspanningen te richten op het verwerven van gezag en dit nooit te verwarren met hunkeren naar macht, want het gaat er tenslotte toch echt om dat mensen vertrouwen mogen hebben in wie er aan de touwtjes trekken.

Om verder te lezen, klik hier.